23/05/2026
🛑 "ගේට්ටුව වහලයි තිබ්බේ, බල්ලා පැන්නට මම පලි නෑ" කියලා බේරෙන්න දෙන්න එපා! දරුවෙක්ව හැපුවොත් ලක්ෂ 10ක වන්දියක් ගන්න ඇත්තම නීතිය ලංකාවේ තියෙනවා කියලා ඔයා දන්නවද? මෙන්න! 😱👇
අල්ලපු ගෙදර බල්ලා ගේට්ටුවට උඩින් බුරද්දී බයෙන් ළමයව වඩාගෙන ඇතුළට ගිය තාත්තා කෙනෙක් හරි අම්මා කෙනෙක් හරි මේක කියවනවා නම්, මේ නීතිමය පසුබිම අදම දැනගන්න.
බල්ලෙක් හැපුවොත් කලබල වෙලා රෝහලට විතරක් ගිහින් එන්න එපා. හරියට පොලිස් ඇන්ට්රිය දාලා, අනිවාර්යයෙන්ම JMO රිපෝර්ට් එක අරගන්න. මොකද මේ වගේ වෙලාවක අයිතිකරුට තියෙන දැඩි වගකීම (Strict liability law) ඔහුට කිසිම දවසක නීතියෙන් මඟහරින්න බෑ.
අපි ගොඩක් දෙනෙක් හිතාගෙන ඉන්නේ අල්ලපු ගෙදර බල්ලා පැනලා ඇවිත් අපේ දරුවෙක්ව හැපුවොත්, "අනේ මම දැක්කේ නෑ", "ගේට්ටුව ලොක් කරලයි තිබ්බේ, සතා කොහොම පැන්නද දන්නේ නෑ" කිව්වම අයිතිකාරයා නීතියෙන් නිදහස් කියලා. ඒක අපේ සමාජයේ මුල් බැසගත්තු ලොකුම මිථ්යාවක්.
හැබැයි ලංකාවේ නීතිය ඊට වඩා ගොඩක් ප්රබලයි. රෝම ලන්දේසි නීතියේ එන Actio de Pauperie කියන පෞපෙරියානු නඩුකරයට අනුව, බල්ලාගේ අයිතිකරුගේ නොසැලකිල්ල ඔප්පු කරන්න වින්දිතයාට අවශ්ය වෙන්නේ නෑ. බල්ලා ඔහුගේ නම්, දරුවාට සිදුවුණු හානියට වන්දිය ගෙවන්න ඕනෙත් ඔහුමයි.
💡 බොහෝ දෙනෙක් දන්නේ නැති රහස මේකයි. ලංකා දණ්ඩ නීති සංග්රහයේ 282 වගන්තිය (Penal Code Section 282) යටතේ, තමන්ගේ සතාගෙන් වෙන අනතුරක් වළක්වා නොගැනීම කියන්නේ පැහැදිලිවම සාපරාධී වරදක්.
2024 වසරේදී අලුත් කළ නීති සංශෝධන වලට අනුව, මේ නොසැලකිල්ල වෙනුවෙන් අය කරන දඩ මුදල දැන් රුපියල් 10,000ක් දක්වා වැඩි කරලා තියෙනවා.
ඒ දඩ මුදල විතරක් නෙවෙයි, මේ වරදට මාස 6ක් දක්වා සිර දඬුවමක් ලබා දෙන්නත් නීතියෙන් ප්රතිපාදන තියෙනවා. "බල්ලා දම්වැල කඩාගෙන ගියා" හෝ "වැඩකාරයා ගේට්ටුව ඇරියා" කියන එක උසාවියේදී අයිතිකරුව බේරගන්න පුළුවන් වලංගු නිදහසට කරුණක් නෙවෙයි. බල්ලාගේ අයිතිය කාගේද, වගකීම සම්පූර්ණයෙන්ම ඔහු සතුයි.
මේ සාපරාධී නඩුවට අමතරව, ඔබට සිවිල් නඩුවක් (Civil litigation compensation) හරහා විශාල වන්දියක් ඉල්ලන්න අයිතිය තියෙනවා. සුළු සපාකෑමකට පවා රුපියල් 50,000 ඉඳන් වන්දි ලබාගත හැකි අතර, දරුවෙකුට වෙන බරපතළ තුවාලයක් හෝ මුහුණේ කැළලක් වෙනුවෙන් රුපියල් ලක්ෂ 10 කට වඩා වැඩි වන්දියක් දිසා අධිකරණය හරහා ලබාගත්ත අවස්ථා ලංකාවේ තියෙනවා.
මේ නීතිමය අවදානම සහ වගකීම කොතරම් දරුණුද කියනවා නම්, දැන් දැන් ලංකාවේ සමහර අය pet owner insurance පවා අරගෙන තමන්ගේ ආරක්ෂාව සලසා ගන්න පෙළඹිලා තියෙනවා.
හැබැයි ඔබට මේ සාධාරණය සහ වන්දිය ලබාගන්න නම්, අනතුර වුණු වෙලාවේ ඉඳන් ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම අනුගමනය කරන්න ඕනේ නිවැරදි පියවර කිහිපයක් තියෙනවා.
පළමුවැනි පියවර - වහාම දරුවා රෝහල් ගත කරන්න. ජලභීතිකා අවදානම සහ දරුවාගේ ආරක්ෂාව තමයි මොන දේටත් වඩා වැදගත්ම දේ.
දෙවැනි පියවර - සිද්ධිය වූ වහාම ළඟම තියෙන පොලිසියට ගිහින් පැමිණිල්ලක් දාන්න. අයිතිකරු කොහොම සමථයකට එන්න හැදුවත්, පොලිස් පැමිණිල්ල තමයි උසාවියේදී ඔබේ පළමු සහ ප්රබලම සාක්ෂිය වෙන්නේ.
තුන්වැනි පියවර - රෝහලේදී අනිවාර්යයෙන්ම JMO (අධිකරණ වෛද්ය නිලධාරී) හමුවී තුවාලයේ බරපතළකම ගැන නිල වාර්තාවක් ලබාගන්න. බරපතළ තුවාලයක් (Grievous Hurt) බව මේ හරහා ඔප්පු වුණොත්, අයිතිකරුට එරෙහිව තියෙන නීතිමය පියවර තවත් දැඩි වෙනවා.
හතරවැනි පියවර - වහාම නීතීඥවරයෙක් මුණගැහෙන්න. ඔබට නීතීඥ ගාස්තු ගෙවන්න තරම් ආර්ථික වත්කමක් නැත්නම්, රජයේ තතු විමසීම් මධ්යස්ථානයේ 1919 අංකයට කතා කරලා හෝ නීති ආධාර කොමිසම (Legal Aid Commission) හමුවී නොමිලේම නීති උපදෙස් සහ සහාය ලබාගන්න ඔබට පුළුවන්. නීතිය සල්ලි තියෙන අයට විතරක් සීමා වෙච්ච දෙයක් නෙවෙයි.
💡 මෙතනදී ඔබ අනිවාර්යයෙන්ම මතක තියාගන්න ඕනේ ලොකුම කොන්දේසි තමයි කාල සීමාව. සිවිල් වන්දි නඩුවක් ගොනු කරන්න ඔබට තියෙන්නේ අනතුර සිදුවුණු දවසේ ඉඳන් අවුරුදු 2ක උපරිම කාලයක් (2-Year Prescription period) විතරයි. ඒ දවස් 730 පහු වුණොත්, ඔබට තියෙන වන්දි අයිතිය නීතියෙන් සදහටම අහෝසි වෙලා යනවා.
මේක ඕනෑම වෙලාවක ඔබට හෝ ඔබේ හිතවතෙකුට ඕන වෙන්න පුළුවන් අතිශය වැදගත් නීතිමය කරුණක්. ඒ නිසා පස්සේ හොයාගන්න මේ පෝස්ට් එක අනිවාර්යයෙන්ම Save කරගන්න.
තමන්ගේ දරුවෝ ගැන නිතරම බයෙන් ඉන්න, අල්ලපු ගෙවල් වල සත්තු නිසා කරදර විඳින අම්මා කෙනෙක්ට හරි තාත්තා කෙනෙක්ට හරි මේක අනිවාර්යයෙන්ම Share කරන්න 👇
⚠️ සටහන: මෙම තොරතුරු සාමාන්ය නීතිමය දැනුවත් කිරීම සඳහා පමණක් වන අතර, නිවැරදි නීති උපදෙස් සඳහා සැමවිටම වෘත්තීය නීතිඥවරයෙකු හමුවන්න.
ඔබේ අදහස මොකක්ද? අල්ලපු ගෙදර බල්ලා කාවහරි හැපුවොත්,
A - ගේට්ටුව වහලා තිබ්බත් අයිතිකාරයා වන්දි ගෙවන්නම ඕනේ (දැඩි වගකීම).
B - අයිතිකාරයා නිදහස්, බල්ලා තනියම පැන්න නිසා (නොසැලකිල්ල ඔප්පු කළ යුතුයි).
C - මේ මුකුත් දන්නේ නෑ, ගමේ සමථ මණ්ඩලයෙන් බේරගන්නවා.
Sri Lands - මහපොළොවේ හැංගුණු විද්යාව සහ ස්මාර්ට් ජීවන රහස් කියාදෙන තැන. 🇱🇰
#හිමිකරුගේවගකීම #බල්ලාසපාකෑම #වන්දිඅයිතිය
