25/05/2026
😊🙏🏻
ความเชื่อเรื่องพระธาตุประจำปีเกิดของล้านนา
1. ปีชวด (หนู)
พระธาตุศรีจอมทอง จ.เชียงใหม่
ตั้งอยู่บนยอดดอยจอมทอง เป็นสถานที่ประดิษฐานพระบรมธาตุส่วนพระเศียรเบื้องขวาของพระสัมมาสัมพุทธเจ้า มีขนาดโตประมาณเมล็ดข้าวโพด สีขาวนวลเหมือนดอกบวบ หรือสีดอกพิกุลแห้ง ตามประวัติเล่าว่าพระเจ้าอโศกมหาราชเป็นผู้อัญเชิญมาประดิษฐานไว้ที่ดอยจอมทอง ตั้งแต่ปี พ.ศ. 218 จนถึงปัจจุบัน มีความพิเศษแตกต่างจากที่อื่นคือ เป็นพระบรมธาตุที่ไม่ได้ฝังใต้ดินแต่ประดิษฐานอยู่ในกู่ภายในวิหาร สามารถอัญเชิญมาสรงน้ำได้
2. ปีฉลู (วัว)
พระธาตุลำปางหลวง จ.ลำปาง
เป็นวัดเก่าแก่ของเมืองลำปาง เริ่มสร้างในปีฉลูและเสร็จในปีฉลู ตั้งอยู่กลางเวียงโบราณ ซึ่งเชื่อว่าเป็นเวียงทางศาสนา องค์พระบรมธาตุเจดีย์ เป็นเจดีย์ทรงกลมแบบล้านนา ยอดฉัตรทำด้วยทองคำ องค์พระเจดีย์ภายนอกบุด้วยแผ่นทองเหลืองทองแดงติดทองคำเปลว เรียกว่าทองจังโก แผ่นโลหะเหล่านี้มีลายสลักดุนเป็นลวดลายประจำยามแบบต่าง ๆ ไม่ซ้ำกันแม้แต่แผ่นเดียว ภายในองค์พระเจดีย์เป็นที่ประดิษฐานพระบรมธาตุส่วนพระลาฏเบื้องขวา (หน้าผาก) และลำคอ บรรจุรวมกับพระเกศา
3. ปีขาล (เสือ)
พระธาตุช่อแฮ จ.แพร่
เป็นวัดศักดิ์สิทธิ์และเป็นปูชนียสถานคู่บ้านคู่เมืองของเมืองแพร่มาตั้งแต่โบราณ รูปแบบสถาปัตยกรรมองค์พระบรมธาตุเจดีย์ เป็นเจดีย์ทรงระฆังขนาดเล็ก เหลี่ยม รับกับส่วนฐานเหลี่ยมสูง ซึ่งครูบาศรีวิชัยเป็นผู้ทำการบูรณะพระธาตุเจดีย์องค์นี้ โดยขยายส่วนฐานและต่อเติมส่วนยอดให้มีขนาดสูงขึ้น เป็นที่ประดิษฐานพระเกศาและพระบรมธาตุส่วนข้อศอกซ้ายบน
4. ปีเถาะ (กระต่าย)
พระธาตุแช่แห้ง จ.น่าน
ตั้งอยู่บนยอดดอยขนาดเล็กนอกเมืองน่าน เป็นเจดีย์ทรงระฆัง รูปแบบของเจดีย์สันนิษฐานว่าได้รับอิทธิพลมาจากพระธาตุหริภุญชัย โดยรอบองค์บุด้วยทองจังโก มีเจดีย์ขนาดเล็ก 4 องค์อยู่ที่ฐาน และที่มุมอีก 4 องค์ ภายในพระเจดีย์เป็นที่ประดิษฐานพระบรมธาตุส่วนกระดูกข้อมือซ้าย บรรจุรวมกับพระเกศา ทางขึ้นสู่องค์พระธาตุเป็นตัวพญานาค หน้าบันเหนือประตูทางเข้าพระวิหารเป็นปูนปั้นลายนาคเกี้ยว ซึ่งถือเป็นเอกลักษณ์ของศิลปกรรมเมืองน่าน
5. ปีมะโรง (งูใหญ่/พญานาค)
พระธาตุเจดีย์วัดพระสิงห์ จ.เชียงใหม่
วัดพระสิงห์วรมหาวิหารสร้างขึ้น ในปี พ.ศ. 1888 มีชื่อเดิมว่า "วัดลีเชียงพระ" มีพระพุทธสิหิงค์ หรือ พระสิงห์ เป็นพระพุทธรูปสำคัญคู่บ้านคู่เมือง ซึ่งเป็นพระพุทธรูปโบราณศิลปะล้านนา ปางมารวิชัยขัดสมาธิเพชร ประดิษฐานอยู่ในวิหารลายคำ
6. ปีมะเส็ง (งูเล็ก)
พระมหาโพธิเจดีย์ (วัดเจ็ดยอด) จ.เชียงใหม่
หรือ พระเจดีย์ศรีมหาโพธิ์พุทธคยา ประเทศอินเดีย เป็นที่ประดิษฐานของพระแท่นวัชรอาสน์ แต่ด้วยพระเจดีย์แห่งนี้อยู่ไกลจนเกินไปทำให้ผู้คนไม่สามารถเดินทางไปสักการะได้ คนโบราณจึงอนุโลมให้สักการะเจดีย์ศรีมหาโพธิ์พุทธคยาใน "วัดโพธารามมหาวิหาร จ.เชียงใหม่" แทน วัดนี้เดิมมีชื่อว่า "วัดเจ็ดยอด" เพราะมีพระเจดีย์ด้วยกันถึง 7 องค์ เป็นวัดสำคัญที่มีการสังคายนาพระไตรปิฎกครั้งที่ 8 ของโลก และพระเจ้าติโลกราชผู้สร้างวัด ทรงให้นำต้นโพธิ์จากลังกามาปลูก พร้อมทั้งจำลองสัตตมหาสถาน หรือ สถานที่ 7 แห่ง ที่พระพุทธเจ้าได้เสวยวิมุตติสุขก่อนเผยแผ่ศาสนา
7. ปีมะเมีย (ม้า)
พระบรมธาตุเมืองตาก จ.ตาก
หรือ พระมหาธาตุเจดีย์ชเวดากองตั้งอยู่ในเมืองย่างกุ้ง ประเทศเมียนมาร์ ถือเป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่สุดของชาวเมียนมาร์ มีอายุยาวนานกว่า 2,000 ปี ลักษณะเป็นเจดีย์ขนาดใหญ่หุ้มด้วยทองคำอร่ามหนักถึง 1,100 กิโลกรัม บริเวณยอดฉัตรตกแต่งด้วยอัญมณีล้ำค่า ภายในเจดีย์บรรจุพระเกศาธาตุ 8 เส้น คนไทยสามารถเดินทางไปนมัสการที่ วัดพระบรมธาตุ จังหวัดตาก แทนก็ได้ เนื่องจากพระครูพิทักษ์ได้จำลองแบบมาจากพระธาตุเจดีย์ชเวดากองแล้วครอบทับองค์เดิมไว้ ภายในบรรจุพระเกศาธาตุเช่นกัน
8. ปีมะแม (แพะ)
พระธาตุดอยสุเทพ จ.เชียงใหม่
ตั้งอยู่บนยอดดอยสุเทพ ถือได้ว่าเป็นปูชนียสถานคู่เมืองเชียงใหม่มายาวนาน เนื่องจากสร้างในพุทธศตวรรษที่ 19 หรือประมาณปี พ.ศ.1962 โดยพระธาตุมีลักษณะเป็นเจดีย์ศิลปะล้านนา หุ้มด้วยทองจังโกสีเหลืองทอง ภายในได้บรรจุพระบรมสารีริกธาตุไว้ใต้ดิน เชื่อกันว่าหากสักการบูชาพระธาตุครบทั้ง 4 ทิศ จะทำให้มีสติปัญญาดี
9. ปีวอก (ลิง)
พระธาตุพนม จ.นครพนม
ตั้งอยู่ที่วัดพระธาตุพนมวรมหาวิหาร บริเวณริมฝั่งแม่น้ำโขง จังหวัดนครพนม เป็นพระธาตุประจำปีเกิดองค์เดียวที่ตั้งอยู่ในภาคอีสานของประเทศไทย ตามตำนานกล่าวว่า พระธาตุแห่งนี้สร้างขึ้นมาประมาณปี พ.ศ. 8 มีลักษณะเป็นเจดีย์สี่เหลี่ยมจัตุรัสสร้างด้วยอิฐ รูปทรงคล้ายกลีบดอกบัวตูม สลักลวดลายงดงาม ภายในพระธาตุเจดีย์บรรจุพระบรมสารีริกธาตุอุรังคธาตุ หรือ กระดูกส่วนหน้าอกของพระพุทธเจ้า
10. ปีระกา (ไก่)
พระธาตุหริภุญชัย จ.ลำพูน
สร้างขึ้นในปี พ.ศ.1420 ถือว่าเป็นปูชนียสถานที่สำคัญและศักดิ์สิทธิ์อยู่คู่บ้านคู่เมืองลำพูนมาอย่างยาวนาน โดยสร้างพระเจดีย์ธาตุเป็นทรงล้านนาแท้ หุ้มแผ่นทองจังโกที่มีความงดงามมาก ภายในพระธาตุบรรจุพระบรมธาตุส่วนต่าง ๆ เช่น ส่วนกระหม่อม, ส่วนหน้าอก, นิ้วพระหัตถ์ รวมไปถึงพระเกศาธาตุในโกศทองคำ
11. ปีจอ (สุนัข)
พระธาตุเกตุแก้วจุฬามณี (วัดเกตการาม) จ.เชียงใหม่
พระธาตุเกศแก้วจุฬามณี ประดิษฐานอยู่บนสวรรค์ชั้นดาวดึงส์ แต่ด้วยมนุษย์นั้นไม่สามารถเดินทางไปถึงได้ จึงให้ผู้ที่เกิดปีจอเดินทางไปนมัสการ พระธาตุอินทร์แขวน ประเทศเมียนมาร์ หรือ พระเจดีย์วัดเกตการาม จังหวัดเชียงใหม่ แทน นอกจากการไปสักการบูชาพระเจดีย์ที่วัดแล้ว การลอยโคมก็เป็นการบูชาพระเจดีย์จุฬามณีบนสวรรค์อีกวิธีหนึ่งของชาวล้านนาด้วย
12. ปีกุน (หมู)
พระธาตุดอยตุง จ.เชียงราย
ตั้งอยู่บนยอดดอย เป็นโบราณสถานที่เก่าแก่แห่งหนึ่งในภาคเหนือ สร้างขึ้นในปี พ.ศ. 1454 โดยพระธาตุเจดีย์แห่งนี้มีอยู่ 2 องค์ มีเรื่องเล่าว่า ได้มีการนำพระบรมธาตุมาบรรจุที่ดอยตุงถึง 3 ครั้ง แต่ละครั้ง ก็จะมีการก่อเจดีย์ขึ้นด้วย แต่มีเพียง 2 องค์เท่านั้นที่ได้รับการบูรณะและอยู่มาจนถึงปัจจุบัน เป็นที่ประดิษฐานของพระบรมธาตุส่วนไหปลาร้า และพระธาตุย่อย ส่วนสาเหตุที่ดอยตุงเป็นพระธาตุประจำปีกุน เนื่องมาจาก ปู่เจ้าลาวจกและพญามังรายต้นวงศ์กษัตริย์เชียงใหม่ต่างก็เกิดในปีกุน นั่นเอง
ข้อมูล
“ชุธาตุ” ความเชื่อเรื่องพระธาตุประจำปีเกิดของล้านนา
ในเว็บไซต์ พิพิธภัณฑสถานแห่งชาติเชียงใหม่
ภาพพระธาตุในเว็บไซต์ wikipedia
