27/08/2026
#ตั้งต้นดี โครงการตั้งต้นสำหรับคนก้าวพลาด
ยามคุณเป็นเด็ก… เวลาที่ล้ม หลายคนอาจมีพ่อ แม่ และคนรอบตัวคอยประคับประคองให้ลุกขึ้น ในขณะที่บางคนอาจลุกขึ้นใหม่และออกวิ่งอีกครั้งได้ด้วยความใสซื่อและไม่คิดเล็กคิดน้อยกับเหตุการณ์ที่เกิดตามประสาเด็ก… แต่เมื่อเวลาผ่านไป เด็กคนนั้นอายุมากขึ้น พวกเขามักถูกผูกมัดด้วยความคาดหวัง ข้อคิดเห็น รวมถึงคำวิจารณ์ที่มาจากคนอื่นและสังคม ทำให้ทุกเส้นทางที่เลือกเดินล้วนเต็มไปด้วยทางเลือกของการตัดสินใจ และความคาดหวังที่ยิ่งใหญ่ซึ่งมาพร้อมกับอายุที่สูงขึ้น คือ “การเป็นผู้ใหญ่จะต้องเลือกทางเดินที่ถูกต้องเสมอ” ทำให้การหกล้มหรือก้าวพลาด ไม่ใช่เรื่องเล็กสำหรับคนรอบข้างรวมถึงตัวผู้ก้าวพลาดอีกต่อไป…
จากสถิติของกรมราชทัณฑ์ กระทรวงยุติธรรม ในฐานข้อมูลผู้ต้องขังกระทำผิดซ้ำ (Recidivism Statistics Database) ของผู้พ้นโทษในระหว่าง พ.ศ. 2562 – 2564 ทำให้พบว่า 1 ใน 3 ของผู้พ้นโทษจะกลับมากระทำความผิดซ้ำภายในสามปี โดยเหตุที่นำพวกเขาเข้าสู่เส้นทางของเขาวงกตที่ไม่สามารถหาทางออกได้ คือความยากลำบากในการปรับตัวเพื่อเริ่มต้นชีวิตใหม่ในสังคมนอกกำแพง หลังจากที่พวกเขาต้องรับบทลงโทษโดยการถูกจำกัดอิสรภาพในเรือนจำ ทั้งยังต้องเผชิญกับการตีตราอย่างไม่มีที่สิ้นสุดจากสังคมข้างนอก และถึงแม้ทางกรมราชทัณฑ์จะมีนโยบายให้ทางเรือนจำมีการฝึกทักษะอาชีพ ให้ความรู้ และพัฒนาความเข้มแข็งในด้านต่าง ๆ แก่ผู้ต้องโทษที่อยู่ระหว่างการรับโทษ แต่ไม่สามารถปฏิเสธได้เลยว่ากำลังใจที่เข้มแข็งและความมุ่งมั่นเหล่านั้นสามารถถูกทำลายได้ด้วยเสียงของผู้คนที่อยู่นอกกำแพงและยากลำบากในการปรับตัวในสถานการณ์จริง จนเกิดเป็นกำแพงขนาดใหญ่ที่จองจำพวกเขาอีกครั้ง และกำแพงในใจเหล่านี้อาจมีความสูงและแน่นหนามากกว่ากำแพงหนามของเรือนเสียด้วยซ้ำ
โครงการโรงเรียนตั้งต้นดีหรือ Restart Academy โรงเรียนสำหรับผู้ก้าวพลาดที่ต้องการตั้งต้นชีวิตใหม่ ผ่านการฝึกอาชีพแบบ “On the job training” ซึ่งเป็นการพัฒนาทักษะอาชีพโดยลงมือทำงานในสถานที่จริง พร้อมเสริมความรู้จากผู้มีประสบการณ์ ควบคู่กับการพัฒนาจิตใจและบุคลิกภาพ เพื่อสร้างความพร้อมในการกลับสู่สังคมอีกครั้งได้อย่างมีประสิทธิภาพ ซึ่งโครงการโรงเรียนตั้งต้นดีเป็นโครงการ sandbox ที่ริเริ่มโดย TIJ เมื่อเดือนธันวาคม ปีพ.ศ.2565 โดยมีวัตถุประสงค์ในการสร้างรูปแบบการทำงานใหม่ ๆ ให้ผู้ที่เคยผ่านเรือนจำหรือผู้ก้าวพลาด ได้เริ่มต้นใหม่ในสังคมได้อย่างมีประสิทธิภาพ ด้วยการออกแบบโมเดลการดูแลในรูปแบบโรงเรียน (Schooling model) ที่หวังช่วยพัฒนาด้านความคิด จิตใจ และสังคม ประกอบกับการยกระดับทักษะทางอาชีพเพื่อเพิ่มโอกาสในการมีอาชีพสุจริต (Job opportunity) ภายใต้กรอบแนวคิดของโครงการ คือ “ตั้งต้นดี มีงานทำ ไม่กระทำผิดซ้ำ”
นอกจากนี้ โครงการโรงเรียนตั้งต้นดีมีกระบวนการทำงานโดยใช้ “คน” ให้เป็นศูนย์กลาง ซึ่งเป็นผลมาจากการที่ TIJ หรือสถาบันเพื่อการยุติธรรมแห่งประเทศไทยเชื่อว่ากระบวนการยุติธรรมที่มีประสิทธิภาพ คือ กระบวนการที่มีคนเป็นศูนย์กลาง (people-centric justice) ซึ่งต้องผ่านการทำความเข้าใจและเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายหรือกลุ่มคนที่มีส่วนได้เสีย เพื่อหาคำตอบสำหรับโจทย์ความต้องการของกลุ่มคนเหล่านี้ ดังนั้น จึงให้ความสำคัญกับกลุ่มคน 3 กลุ่มเป็นหลัก ได้แก่ ผู้กระทำผิดซึ่งเป็นกลุ่มเป้าหมายในการทำงาน เจ้าหน้าที่ที่ให้ความช่วยเหลือ สนับสนุน และพัฒนาเพื่อเสริมความพร้อมในด้านต่าง ๆ ให้แก่ผู้ก้าวพลาดและสังคมที่จะเป็นด่านสุดท้ายและตัวช่วยที่ที่มีส่วนสำคัญเป็นอย่างมาก โดยนำเสียงของทั้ง 3 กลุ่มมาสรุปเพื่อหาแนวทางให้การดำเนินงาน
และเมื่อ TIJ มีแนวคิดที่จะสร้าง “พื้นที่ปลอดภัยที่เอื้อให้คนได้กลับตัวได้” ผ่านทางตั้งต้นดี จึงเกิดเป็นการพยายามสร้างกระบวนการ peer support ขึ้น เป็นการสร้างกองกำลังที่แข็งแกร่งที่จะประคับประคองให้เดินหน้าต่อไปพร้อมกันได้ ให้พวกเขาสามารถเป็นที่พักผิงให้แก่ผู้ก้าวพลาดด้วยกันเอง โดยกระบวนการ peer support เกิดจากการที่ผู้เข้าร่วมโครงการหรือผู้ก้าวพลาดได้มีโอกาสแลกเปลี่ยนประสบการณ์ ให้คำปรึกษา ให้กำลังใจ และร่วมยินดีกับสิ่งต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น จนพวกเขาสามารถเป็นพื้นที่ปลอดภัยให้แก่กันและกันได้ ซึ่งเป็นกระบวนการที่เปิดโอกาสให้ผู้พ้นโทษได้รับการเยียวยาและในขณะเดียวกันพวกเขาก็สามารถกลายเป็นผู้เยียวยาได้เช่นกัน การใช้กระบวนการดังกล่าวกับโครงการโรงเรียนตั้งต้นดีพิสูจน์แล้วว่าสามารถดึงทุกคนเข้าหากันและก้าวไปข้างหน้าอย่างพร้อมเพรียง แทนการเลือกเดินไปสู่วิธีการแก้ปัญหาแบบเดิม ๆ ที่เสี่ยงต่อการทำผิดกฎหมาย
ตั้งต้นดี อาจกลายเป็นหนึ่งในจุดเริ่มต้นของกลไกทางสังคมที่มีศักยภาพเพียงพอในการดูแลประชากรที่ขาดและต้องการโอกาส ซึ่งโมเดลการดูแลผู้ก้าวพลาดอย่างโครงการโรงเรียนตั้งต้นดียังต้องได้รับการประเมินผลเชิง impact ของโครงการทั้งด้านการพัฒนาของบุคคล ด้านสังคม และด้านเศรษฐกิจ และในท้ายที่สุดโครงการโรงเรียนตั้งต้นดีจะสามารถ scale up เพื่อช่วยเหลือคนจำนวนที่มากขึ้นหรือเป็นต้นแบบในการทำโครงการลักษณะคล้ายกันในพื้นที่อื่นของประเทศไทยต่อไป
อย่างไรก็ตามสุดท้ายทุกรอยแผลและการก้าวเดินที่เราทุกคนต่างเผชิญมา ล้วนมีเรื่องราวที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังเสมอ ซึ่งหากเปรียบมนุษย์เป็นจรวดกระดาษ จะพบว่าประสบการณ์ ความคิด ทัศนคติ และต้นทุนชีวิตล้วนมีผลต่อการก้าวเดินเสมอ บางคนอาจเป็นจรวดกระดาษที่มีน้ำหนักเบาเหมาะแก่การลอยขึ้นสู่ท้องฟ้า บางคนอาจเป็นจรวดกระดาษที่ทำจากกระดาษลังซึ่งมีความหนาและมีน้ำหนักมากเสียจนยากที่จะสามารถลอยตัวกลางอากาศ บางคนอาจเป็นจรวดกระดาษที่รูปทรงแตกต่างจากจรวดกระดาษทั่วไปซึ่งจำเป็นจะต้องหาวิธีการร่อนเฉพาะตัวเพื่อไปสู่เป้าหมายทางวางไว้ได้ และจรวดบางลำอาจเคยตกลงสู่พื้นระหว่างที่กำลังทะยานไปข้างหน้า… แต่สิ่งที่จรวดกระดาษทุกลำต้องการคือแรงลมที่จะเข้ามาพยุงปีกทั้ง 2 ข้าง และคอยประคับประคองให้จรวดลำนั้น ๆ ได้เริ่มการเดินทางครั้งใหม่ ซึ่งตั้งต้นดี คือโครงการที่หวังจะเป็นลมใต้ปีกให้แก่ผู้ก้าวพลาด ให้พวกเขาสามารถพัฒนาและแสดงศักยภาพ เพื่อก้าวเข้าสู่สังคมอีกครั้งอย่างมั่นคงและงดงาม นอกจากนี้เรายินดีอย่างยิ่ง หากในอนาคตเกิดลมใต้ปีกลูกใหม่ ๆ อีกมากมายที่จะเข้ามาช่วยประคองปีกเครื่องบินกระดาษให้ลอยสูงไปสู่เป้าหมายที่วางไว้
แอดมิน... ป่าน
ติดตามได้ผ่านช่องทาง
Facebook : https://www.facebook.com/restartacademy
TIKTOK : https://www.tiktok.com/
Address : https://maps.app.goo.gl/PThU61zQcuw9FrfU7
999 ถ. แจ้งวัฒนะ แขวงทุ่งสองห้อง เขตหลักสี่ กรุงเทพมหานคร 10210
#โอกาส #ตั้งต้นดี #โอกาสพิเศษ #โรงเรียนตั้งต้นดี #บทความ
