10/10/2026
วิธีปฐมพยาบาลท่อน้ำนมอุดตันตามแนวทางใหม่ของ สมาคมเวชศาสตร์การให้นมบุตรแห่งสหรัฐอเมริกา (ABM) จะเน้นหลักการ "ลดการอักเสบและลดบวม" ของเนื้อเยื่อรอบๆ ท่อน้ำนม โดยมี 4 ขั้นตอนหลักที่จำง่ายๆ เรียกว่าหลัก BAIT
• B - Breast Rest (พักเต้านม): ให้ลูกดูดเต้าหรือปั๊มนมตามรอบปกติของแม่เท่านั้น (ทุก 2–3 ชั่วโมง) ห้ามเพิ่มรอบปั๊มให้ถี่ขึ้น หรือปั๊มลากยาวเกิน 15–20 นาที เพราะการกระตุ้นมากเกินไปจะยิ่งทำให้น้ำนมคั่งและเนื้อเยื่อระบมกว่าเดิม นอกจากนี้ควรหลีกเลี่ยงการใส่เสื้อชั้นในที่มีโครงเหล็กหรือรัดแน่นเกินไป
• A - Advil / Analgesics (ลดปวดและลดบวม): รับประทานยาแก้ปวดกลุ่มต้านการอักเสบ เช่น ไอบูโพรเฟน (Ibuprofen) ขนาด 200–400 มิลลิกรัม ทุก 4–6 ชั่วโมง (ทานหลังอาหารทันที) ยาตัวนี้ปลอดภัยสำหรับแม่ให้นมบุตร และมีฤทธิ์ช่วยลดการบวมของเนื้อเยื่อที่ไปกดเบียดท่อน้ำนมโดยตรง ทำให้น้ำนมไหลผ่านได้ง่ายขึ้น
• I - Ice (ประคบเย็น): ให้ใช้แผ่นเจลแช่เย็นหรือผ้าห่อก้อนน้ำแข็ง ประคบเย็น บริเวณเต้านมส่วนที่เป็นก้อนแข็งหรือระบม นาน 15–20 นาที สามารถทำได้บ่อยๆ โดยเฉพาะหลังให้นมหรือปั๊มนมเสร็จ ความเย็นจะช่วยลดอาการอักเสบและลดบวมได้ดีที่สุด (ควรหลีกเลี่ยงการประคบร้อนจัดเพราะจะยิ่งเพิ่มการอักเสบ)
• T - Therapeutic Gentle Massage (นวดลูบระบายน้ำเหลืองเบาๆ): ให้ใช้นิ้วมือลูบผิวเต้านมเบาๆ สัมผัสแผ่วเบาเหมือน "ลูบขนแมว" โดยมีเทคนิคสำคัญคือ ให้ลูบจากบริเวณหัวนมย้อนกลับขึ้นไปทางรักแร้ (สวนทางกับการไหลของน้ำนม) เพื่อช่วยระบายน้ำเหลืองและลดของเหลวที่คั่งค้างรอบเต้านมให้ไหลกลับสู่ระบบน้ำเหลือง ห้าม บีบ เค้น หรือขยี้ก้อนแข็งๆ รุนแรงเด็ดขาด
หากคุณแม่ทำตามวิธีข้างต้นแล้วอาการไม่ดีขึ้นภายใน 24–48 ชั่วโมง หรือเริ่มมีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส มีอาการหนาวสั่น หรือเต้านมมีรอยปื้นแดงและร้อนจัด ควรรีบไปพบแพทย์ทันทีเพราะอาจเกิดการติดเชื้อแบคทีเรียและจำเป็นต้องได้รับยาปฏิชีวนะ
