คำขวัญของอำเภอสูงเนิน
ถิ่นเดิมโคราช พระพุทธไสยาสน์ศิลา
ธรรมจักรล้ำค่า ปราสาทหินโบราณ
ส้มโอหวานรสดี ประเพณีกินเข่าค่ำ
แดนธรรมวะภูแก้ว
**********
วิสัยทัศน์ของอำเภอสูงเนิน
“ มุ่งสู่เกษตรอินทรีย์
การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม
และอุตสาหกรรมก้าวหน้า ”
สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐานของอำเภอสูงเนิน
1. สภาพทั่วไปและข้อมูลพื้นฐานของอำเภอสูงเนิน
1.1 ลักษณะที่ตั้ง
อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา จัดตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 25 พฤษภาคม ร.ศ. 118 ตั้งอยู่ หมู่ที่ 11 ถนนมิตรสัมพันธ์ ตำบลสูงเนิน อำเภอสูงเนิน จังหวัดนครราชสีมา บริเวณพิกัด RS 039487 อยู่ทาง
ทิศตะวันตกของตัวจังหวัดนครราชสีมา ห่างจากจังหวัดโดยรถยนต์ตามทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2
ถนนมิตรภาพ เป็นระยะทาง 36 กิโลเมตร ห่างจากกรุงเทพมหานคร 226 กิโลเมตร และโดยทางรถไฟ
ห่างจากจังหวัด 30 กิโลเมตร ห่างจากกรุงเทพมหานคร 234 กิโลเมตร
เนื้อที่
อำเภอสูงเนินมีพื้นที่ทั้งหมด 768.50 ตารางกิโลเมตร 480,312.50 ไร่ พื้นที่ส่วนใหญ่
เป็นพื้นที่ราบลุ่มตามลำตะคองและที่ราบสูงภูเขา
อาณาเขตติดต่อ
อำเภอสูงเนิน มีอาณาเขตติดต่อกับพื้นที่ข้างเคียง ดังนี้
ทิศเหนือ ติดต่อกับตำบลบ้านหัน อำเภอสีคิ้ว ตำบลด่านใน อำเภอด่านขุนทด และตำบลหนองสรวง อำเภอขามทะเลสอ จังหวัดนครราชสีมา
ทิศตะวันออก ติดต่อกับตำบลหนองสรวง ตำบลโป่งแดง ตำบลบึงอ้อ อำเภอขามทะเลสอ ตำบลโคกกรวด อำเภอเมืองนครราชสีมา ตำบลตะคุ และตำบลตะขบ อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา
ทิศใต้ ติดต่อกับตำบลตะขบ อำเภอปักธงชัย จังหวัดนครราชสีมา
ทิศตะวันตก ติดต่อกับตำบลมิตรภาพ ตำบลบ้านหัน ตำบลกุดน้อย อำเภอสีคิ้ว และตำบลโป่งตาลอง อำเภอปากช่อง จังหวัดนครราชสีมา
1.2 การปกครองและประชากร
แบ่งเขตการปกครอง เป็น 11 ตำบล/ 127 หมู่บ้าน / 2 เทศบาล / 11 องค์การบริหารส่วนตำบล
อำเภอสูงเนิน มีประชากรทั้งสิ้นจำนวน 82,431 คน เป็นหญิง 42,882 คน เป็นชาย 40,680 คน มีครัวเรือน จำนวน 32,083 ครัวเรือน
1.3 สภาพภูมิประเทศ
สภาพพื้นที่
ลักษณะทั่วไปเป็นพื้นที่ราบและลาดเอียง ภูเขาและพื้นที่ป่าไม้ ลักษณะดินส่วนใหญ่เป็นดินร่วนปนทรายไม่สามารถกักเก็บน้ำไว้ได้ในระยะเวลานาน
มีลำน้ำสำคัญ คือ ลำตะคอง ลำห้วยไผ่ ลำห้วยยาง
ในเขตอำเภอสูงเนิน มีป่าสงวนแห่งชาติ 4 แห่ง เนื้อที่ทั้งหมด 231,250 ไร่
(370 ตารางกิโลเมตร) คิดเป็นร้อยละ 48.15 ของพื้นที่ทั้งหมด ดังนี้
1. ป่าหินเหล็กไฟ ครอบคลุมพื้นที่อำเภอสูงเนิน อำเภอขามทะเลสอ อยู่ในเขต
ตำบลเสมา และตำบลโนนค่า ปัจจุบันกรมป่าไม้ ได้มอบหมายให้กรมส่งเสริมสหกรณ์เข้าไปดำเนินการ
จัดนิคมฯ
2. ป่าสูงเนิน ครอบคุลมพื้นที่อำเภอสูงเนินและอำเภอปักธงชัย ส่วนที่อยู่ในท้องที่อำเภอสูงเนิน ประมาณ 156,250 ไร่ อยู่ในเขตตำบลสูงเนิน ตำบลมะเกลือใหม่ ตำบลมะเกลือเก่า และตำบลหนองตะไก้ เป็นป่าเบญจพรรณ กรมป่าไม้ เขตจังหวัดนครราชสีมา เข้ามาดำเนินการปรับปรุงสภาพป่า คือ โครงการปรับปรุงป่าสงวนแห่งชาติ ป่าสูงเนินในทุกหมู่บ้านป่าไม้
3. ป่าปากช่องและป่าหมูสี ครอบคลุมพื้นที่อำเภอสูงเนิน อำเภอปากช่อง และอำเภอ
สีคิ้ว ส่วนที่อยู่ในท้องที่อำเภอสูงเนินประมาณ 15,625 ไร่ อยู่ในเขตตำบลมะเกลือใหม่ พื้นที่ส่วนใหญ่
เป็นภูเขายังมีสภาพป่าเหลืออยู่
4. ป่าซับประดู่และป่าเขามะกอก ครอบคลุมพื้นที่อำเภอสูงเนินและอำเภอสีคิ้ว ส่วน
ที่อยู่ในท้องที่อำเภอสูงเนินประมาณ 6,250 ไร่ อยู่ในเขตตำบลมะเกลือใหม่ พื้นที่ภูเขาและที่ราบยังมีสภาพเป็นป่าอยู่
1.4 สภาพทางเศรษฐกิจ
1) ด้านเกษตรกรรม
มีพื้นที่การเกษตรทั้งสิ้น 319,068 ไร่ ครัวเรือนที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมจำนวน 19,125 ครัวเรือน
พืชเศรษฐกิจที่สำคัญ ได้แก่ ข้าว (นาปีและนาปรัง) มันสำปะหลัง ข้าวโพด อ้อย
มีการเลี้ยงสัตว์ ประเภท โคเนื้อ โคนม กระบือ สุกร เป็ด ไก่ แพะ แกะ
2) ด้านอุตสาหกรรม
เป็นสถานที่ตั้งศูนย์พัฒนาอุตสาหกรรม ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง
มีโรงงานอุตสาหกรรมที่ได้รับอนุญาตให้ดำเนินกิจกรรมประกอบการทั้งสิ้น 123 แห่ง เป็นที่ตั้งโครงการเขตประกอบการอุตสาหกรรม นวนคร นครราชสีมา มีโรงงานอุตสาหกรรมขนาดใหญ่ เช่น บริษัทซีเกทเทคโนโลยี(ประเทศไทย) จำกัด โรงงานโคราช /บริษัทแหลมทอง จำกัดและกลุ่มบริษัทในเครือฯ
3) ด้านการพาณิชย์และการบริการ
มีสถานีบริการน้ำมันเชื้อเพลิงขนาดใหญ่ จำนวน 6 แห่ง
มีธนาคาร จำนวน 4 แห่ง
มีโรงแรม จำนวน 2 แห่ง
ผลิตภัณฑ์โครงการหนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์ จำนวน 30 ชนิด เช่น จานกาบใบหมาก / ซาลาเปาทอด /กาแฟอาราบิก้าดงมะไฟ / ส้มโอ /พรมทอมือ
4) ด้านการท่องเที่ยว
มีแหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ ด้านโบราณสถาน โบราณวัตถุ คือ เมืองเสมา / ปราสาทหินเมืองแขก / พระพุทธไสยาสน์ศิลา(พระนอน) / เสมาธรรมจักรหิน
แหล่งท่องเที่ยวทางธรรมชาติ น้ำตกวะภูแก้ว / วังเณร
งานประเพณีกินเข่าค่ำในช่วงเดือนมีนาคมของปี งานเทศกาลลอยกระทงพระประทีปพระราชทานเดือนพฤศจิกายนของปี
5) ด้านการคมนาคม
การคมนาคมติดต่อระหว่างอำเภอ และจังหวัด
1. ทางหลวงแผ่นดิน ถนนมิตรภาพ สายนครราชสีมา - ขอนแก่น (ทางหลวงแผ่นดินหมายเลข 2)
2. ทางหลวงแผ่นดิน สาย 24 (สีคิ้ว - เดชอุดม)
3. เส้นทางรถไฟ กรุงเทพฯ – นครราชสีมา
1.5 สภาพสังคม
1) ด้านการศึกษา
มีการจัดการศึกษาออกเป็นการศึกษาในระบบ และการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย ดังนี้
สถานศึกษาสังกัดเขตพื้นที่การศึกษาจังหวัดนครราชสีมา เขต 4 จำนวน 55 แห่ง
สถานศึกษาสังกัดองค์การบริหารส่วนจังหวัดนครราชสีมา จำนวน 4 แห่ง
สถานศึกษานอกระบบฯ จำนวน 1 แห่ง
2) การศาสนาและศิลปวัฒนธรรม
ประชากรนับถือศาสนาพุทธ เป็นส่วนใหญ่ มีศิลปวัฒนธรรมและขนบธรรมเนียมประเพณี ได้แก่ หมอลำ เพลงโคราช มีสถาบันหรือองค์กรทางศาสนา ได้แก่
วัด จำนวน 64 แห่ง /ที่พักสงฆ์ จำนวน 31 แห่ง/ ศาลเจ้า จำนวน 2 แห่ง
3) การโทรคมนาคมติดต่อสื่อสาร
มีที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข จำนวน 2 แห่ง
มีหน่วยการไฟฟ้าส่วนภูมิภาค จำนวน 1 แห่ง
4) การสาธารณูปโภค
มีการประปาส่วนภูมิภาค จำนวน 1 แห่ง/ การประปาหมู่บ้าน จำนวน 127 แห่ง
แหล่งน้ำกิน - น้ำใช้ ประเภทอื่น บ่อบาดาล 140 บ่อ/บ่อน้ำตื้น 203 บ่อ
1.6 การสาธารณสุข
โรงพยาบาล จำนวน 1 แห่ง /แพทย์ 7 คน/ทันตแพทย์ 4 คน /เภสัชกร 6 คน /พยาบาล 74 คน
โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล (รพ.สต.) จำนวน 15 แห่ง / เจ้าหน้าที่สาธารณสุข 47 คน / อาสาสมัครสาธารณสุข 1,838 คน
ร้านขายยาแผนปัจจุบัน จำนวน 3 แห่ง
2. ศักยภาพและโอกาสของอำเภอสูงเนิน
1) ด้านคมนาคมและขนส่ง มีเส้นทางสายหลักถนนมิตรภาพ และเส้นทางสายรอง สาย 24 และเส้นทางรถไฟ เชื่อมโยงระหว่างกรุงเทพมหานครกับภาคตะวันออกเฉียงเหนือ สามารถเดินทางได้ทั้งรถไฟ และรถยนต์
ด้านเศรษฐกิจ
- การเกษตร ที่ราบสูงและราบลุ่มน้ำลำตะคอง เหมาะสำหรับการเพาะปลูกข้าว พืชสวน พืชไร่และเลี้ยงสัตว์
- การอุตสาหกรรม ทำเลที่ตั้งในการลงทุนประกอบการอุตสาหกรรมเป็นสถานที่ตั้งศูนย์พัฒนาอุตสาหกรรม ภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนล่าง และมีสถานประกอบการอุตสาหกรรม จำนวนมาก
- การท่องเที่ยว มีทรัพยากรท่องเที่ยวหลากหลาย เช่น ทางประวัติศาสตร์ และทางธรรมชาติ มีวัฒนธรรมประเพณีกินเข่าค่ำ ลอยกระทงพระประทีปพระราชทานเมืองเสมา
- การบริการด้านสาธารณสุข การสาธารณูปโภค การบริการด้านพาณิชย์ที่ครบครัน
3. สภาพปัญหาของอำเภอสูงเนิน
1) ปัญหาเส้นทางคมนาคม ระหว่างหมู่บ้าน ตำบล บางแห่งแคบ สะพานข้ามคลองแคบไม่สะดวกในการสัญจรและขนส่งผลผลิตทางการเกษตร
2) ปัญหาน้ำอุปโภค บริโภค การประปาเพื่อรองรับการขยายตัวของชุมชนและโรงงานอุตสาหกรรมในพื้นที่ยังไม่ทั่วถึง
3) ปัญหาสิ่งแวดล้อมขยะมูลฝอย น้ำเสียจากชุมชน มลพิษอันเกิดจากโรงงานอุตสาหกรรม
4) ปัญหาจากภัยธรรมชาติ อุทกภัย ภัยแล้ง ภัยหนาว
5) ปัญหาการแพร่ระบาดของยาเสพติด
