02/08/2024
MỸ THO ĐẠI PHỐ...
-----------------------
Mỹ Tho đại phố xưa tọa lạc tại làng Mỹ Chánh, nằm dọc theo nhánh bên trái của rạch Mỹ Tho, bắt đầu từ bến Tắm Ngựa, chỗ tiếp giáp giữa rạch Mỹ Tho với sông Tiền, chạy dài theo đường Nguyễn Huỳnh Đức bây giờ đến cầu Vĩ, Gò Cát (xã Mỹ Phong, TP Mỹ Tho ngày nay).
Nhờ nằm ở vị trí ngã ba sông, Mỹ Tho đại phố xưa thu hút nhiều ghe thuyền trong vùng đem sản vật tới mua bán tấp nập và từ thế kỷ 18 nơi đây trở thành thương cảng có buôn bán với nước ngoài như: Trung Hoa, Nhật Bản, Chân Lạp, Xiêm…
Cũng nhờ vậy mà kinh tế vùng Mỹ Tho phát triển nhanh chóng. Và từ thế kỷ 17, Mỹ Tho đã trở thành một trong ba trung tâm thương mại lớn nhất Nam Bộ lúc bấy giờ, bao gồm cù lao Phố Biên Hòa và Hà Tiên.
Thiên nhiên ưu đãi, ruộng đồng phì nhiêu, cộng với đức tính cần cù, chịu thương chịu khó, kinh nghiệm lâu đời của cư dân lúa nước ở miền Bắc, miền Trung mang vào, lưu dân Việt đã sớm tạo nên một vùng môi sinh mới mẻ ở Mỹ Tho nói riêng, Đồng bằng sông Cửu Long nói chung.
Tuy nhiên, khi nói đến Đại phố Mỹ Tho, người ta thường nhắc đến sự kiện Tổng binh Dương Ngạn Địch và Phó tướng Hoàng Tiến đem binh thuyền người Hoa đến Mỹ Tho vào năm 1679. Người Hoa ở đây nhanh chóng hòa nhập với cộng đồng người Việt và người Khmer tại chỗ đã có mặt trước đó, và họ đã làm nên một đại cuộc: biến Mỹ Tho vốn là một vùng môi sinh ruộng đồng lau sậy trở thành phố thị, một trung tâm buôn bán sầm uất và nhộn nhịp. Sách Gia Định thành thông chí của Trịnh Hoài Đức cho biết, phía nam trụ sở dinh trại của Dương Ngạn Địch là phố thị lớn Mỹ Tho, một “chợ phố lớn, nhà ngói cột chạm, đình cao chùa rộng, ghe thuyền các ngả sông, biển đến đậu đông đúc, là một chốn đô hội, rất phồn hoa, huyên náo”.
Từ phố thị Mỹ Tho, cư dân quanh vùng đã sống tập trung hơn, nhiều làng xã đã nhanh chóng mọc lên xung quanh khu vực Mỹ Tho tạo nên một Bộ mặt mới trên vùng đất này. Mỹ Tho không chỉ là một phố thị bình thường nữa, nó đã trở thành một trung tâm kinh tế lớn ở Nam Bộ, sánh với Nông Nại Đại phố, với đô hội Gia Định và phố thị Sài Gòn hay phố thị Hà Tiên. Hơn nữa, Mỹ Tho là trung tâm kinh tế hình thành trước cả Sài Gòn – Gia Định, vì thế mà ngay từ khi mới ra đời, Sài Gòn – Gia Định phải chen vai, cạnh tranh cùng với ba trung tâm thương mại Cù Lao phố, Mỹ Tho đại phố và Phố thị Hà Tiên.
Đất đai màu mỡ, diện tích canh tác không ngừng mở rộng; kinh nghiệm sản xuất nông nghiệp của lưu dân Việt, kinh nghiệm bán buôn của người Hoa; ý thức vươn lên của những người Việt, người Khmer và người Hoa đi tìm đất sống,… Tất cả đã góp phần tạo nên một nền kinh tế mà trước đó chưa hề có trên vùng đất này.
“Nhất thóc nhì cau”, câu ngạn ngữ đó chỉ sự trù phú của cả vùng Gia Định rộng lớn. Mỹ Tho cũng vậy. Lúa gạo ở Mỹ Tho đã là một thứ hàng hóa đóng vai trò chủ đạo trong hoạt động thương mại trong một thời gian dài. Nhiều chợ lớn ở Mỹ Tho – Tiền Giang đã được hình thành, là những nơi buôn bán gạo với số lượng lớn, đặc biệt Chợ Gạo là nơi chuyên kinh doanh thóc gạo nổi tiếng ở đất Nam Bộ.
Bởi phố chợ Mỹ Tho được dựng lên ở nơi hợp lưu giữa sông Mỹ Tho và kênh Vũng Gù, một địa điểm thuận lợi cho việc trao đổi buôn bán, thương lái đến mua gạo ở đây đi bằng đường thủy. Thuyền bè tấp nập qua lại, có khi neo đậu như một bến thuyền. Sách Gia Định thành thông chí có đoạn viết:“phàm thuyền buôn các nơi qua lại phải đậu nghỉ ở sông Mỹ Tho, hóng mát, xem trăng, đợi con nước lên, thuận dòng lên tây hay xuống đông”. Còn ở phía đầu chợ Lương Phú cách đó không xa, có Bến Chùa, là nơi có nhiều nhà bán lúa gạo, thuyền bè đến mua gạo thường đậu san sát ở đây. Lương Phú cũng được xem là một trong những chợ lớn ở vùng này.
Trích Mỹ Tho đại phố
